Pardus ETAP 23.4 Akıllı Tahtalarda Saat Sorunu ve Google Authenticator Hatası

 


Türkiye'de Pardus ETAP 23.4 kullanan tüm okullardaki öğretmenlerin ve bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yaşadığı saat senkronizasyonu sorununu kalıcı olarak çözmek amacıyla hazırlanmıştır.


Giriş

Milli Eğitim Bakanlığı'nın FATİH Projesi kapsamında kullanılan Pardus ETAP 23.4 işletim sistemli akıllı tahtalarda son dönemde en sık karşılaşılan sorunlardan biri sistem saatinin birkaç dakika geri veya ileri kalmasıdır.

Özellikle Vestel Faz-2 akıllı tahtalarda BIOS pilinin zayıflaması nedeniyle cihaz elektriksiz kaldığında saat sapmaları oluşabilmektedir. İnternet bağlantısı geciktiğinde veya NTP sunucusuna ulaşılamadığında bu fark devam eder.

Bu küçük gibi görünen saat farkı aslında birçok önemli problemi beraberinde getirir.

  • Google Authenticator kodlarının kabul edilmemesi.

  • MEBBİS iki aşamalı doğrulama hatası.

  • EBA giriş problemleri.

  • e-Devlet ve Microsoft oturum sorunları.

  • SSL sertifika uyarıları.

Bu rehberde hiçbir ek yazılım kurmadan Pardus ETAP 23.4 üzerindeki zaman servisini doğru yapılandıracak, Vestel Faz-2 tahtalarda BIOS pili kaynaklı sorunları anlayacak ve tüm okulda merkezi saat yönetiminin nasıl yapılacağını öğreneceksiniz.


Sorunun Belirtileri

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa büyük ihtimalle akıllı tahtanızın saati doğru çalışmıyordur.

Öğretmenlerin Karşılaştığı Belirtiler

Belirti        Muhtemel Sebep
Google Authenticator kodu geçersiz        Saat farkı
MEBBİS doğrulama kodu kabul edilmiyor        NTP senkronizasyonu yok
EBA girişinde hata        Saat yanlış
HTTPS sertifika hatası        Sistem tarihi yanlış
Elektrik kesildikten sonra tarih değişiyor        BIOS pili zayıf
Dokunmatik bazen geç çalışıyor        BIOS pili / RTC problemi

Saat Sorunu Neden Oluşuyor?

1. Vestel Faz-2 BIOS Pili Zayıflıyor

Vestel Faz-2 akıllı tahtalarda CMOS (RTC) pili zamanla zayıflıyor.

Sonuç olarak:

  • Tahta tamamen elektriksiz kalınca BIOS saati sıfırlanıyor.

  • Saat birkaç dakika veya birkaç saat geri geliyor.

  • Tarih eski bir tarihe dönebiliyor.

Bu durum özellikle uzun tatillerden sonra çok görülüyor.


2. NTP Sunucusuna Erişilemiyor

Pardus ETAP 23.4 saati internet üzerinden otomatik günceller.

Eğer:

  • İnternet bağlantısı yoksa,

  • DNS çalışmıyorsa,

  • UDP 123 portu engellenmişse,

saat güncellenemez. Pardus'ta bu işlem systemd-timesyncd servisi ile yapılır. <Cite refs={["turn0search2","turn0search0"]}/>


3. Zaman Servisi Devre Dışı

systemd-timesyncd servisi durdurulmuş veya devre dışı bırakılmış olabilir.


Google Authenticator Saat Farkından Neden Etkileniyor?

Google Authenticator TOTP (Time-Based One-Time Password) algoritmasını kullanır.

Kodlar:

  • Her 30 saniyede değişir.

  • Telefonun sistem saatine göre hesaplanır.

  • Giriş yapılan cihazın saatiyle karşılaştırılır.

Saatler aynı değilse doğrulama başarısız olur.

Güvenli Saat Farkı Tablosu

Telefon ile Tahta Arasındaki FarkSonuç
0–5 saniye✅ Sorunsuz
5–30 saniye✅ Genellikle sorunsuz
30–60 saniye⚠️ Hata oluşabilir
1 dakika ve üzeri❌ Kod reddedilebilir

ETAP 23.4 Saat Durumunu Kontrol Edelim

Terminal açın.

timedatectl

Sağlıklı çalışan bir tahta aşağıdaki gibi görünmelidir.

Local time: Thu 2026-09-24 10:35:21 +03
Time zone: Turkey (+03)
System clock synchronized: yes
NTP service: active
RTC in local TZ: no

Çıktının Anlamı

Satır        Açıklama
System clock synchronized: yes        Saat NTP ile senkron.
NTP service: active        Zaman servisi çalışıyor.
Time zone: Turkey (+03)        Türkiye saat dilimi doğru.
RTC in local TZ: no        BIOS UTC kullanıyor. Linux için normaldir.

Gerçek Saat Senkronizasyonunu Kontrol Edelim

Aşağıdaki komutu çalıştırın.

timedatectl timesync-status

Örnek sağlıklı çıktı:

Server: time.ume.tubitak.gov.tr
Stratum: 1
Reference: UME
Offset: -3.924ms
Delay: 39.334ms
Root distance: 1.480ms

Çıktının Yorumu

Değer    Anlamı
Server    TÜBİTAK UME zaman sunucusu
Stratum 1    Birincil zaman sunucusu
Offset -3.9ms    Saat farkı yalnızca 0.003 saniye
Delay 39ms    Ağ gecikmesi normal
Root distance 1.4ms    Çok sağlıklı senkronizasyon

Bu değerler Google Authenticator için mükemmel kabul edilir.


ETAP 23.4 Saatini Kalıcı Olarak Düzenleme

Adım 1 — Saat Dilimini Türkiye Yapın

sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul

Kontrol:

timedatectl

Adım 2 — NTP Servisini Açın

sudo timedatectl set-ntp true
sudo systemctl enable systemd-timesyncd
sudo systemctl restart systemd-timesyncd

Kontrol:

timedatectl

Mutlaka şu satırlar görünmelidir.

System clock synchronized: yes
NTP service: active

TÜBİTAK UME Sunucusunu Tanımlayalım

Türkiye'deki okullar için en uygun yöntem TÜBİTAK UME zaman sunucusunu kullanmaktır.

Yapılandırma dosyasını açın.

sudo nano /etc/systemd/timesyncd.conf

İçeriği aşağıdaki hale getirin.

[Time]
NTP=time.ume.tubitak.gov.tr 0.tr.pool.ntp.org 1.tr.pool.ntp.org
FallbackNTP=0.debian.pool.ntp.org 1.debian.pool.ntp.org
RootDistanceMaxSec=5
PollIntervalMinSec=32
PollIntervalMaxSec=2048
ConnectionRetrySec=30
SaveIntervalSec=60

Kaydedin.

Nano'da:

  • CTRL + O

  • Enter

  • CTRL + X

Ardından servisi yeniden başlatın.

sudo systemctl restart systemd-timesyncd

Saati Hemen Güncelleme

Beklemeden saat güncellensin.

sudo systemctl restart systemd-timesyncd
sleep 5
timedatectl timesync-status

Telefon ile Tahtanın Saatini Karşılaştırma

Tahtada saniyeyi gösterelim.

date +"%H:%M:%S"

Daha pratik yöntem:

watch -n1 "date +%T"

Ekranda saniye saniye saat akar.

Telefonun saatine bakın.

Fark 1 saniyeden küçük olmalıdır.

Çıkmak için:

CTRL + C

BIOS Saatini Güncelleme (Vestel Faz-2 İçin Çok Önemli)

NTP sistemi düzeltir.

Fakat BIOS saati yanlış kalabilir.

Doğru saati BIOS'a yazalım.

sudo hwclock --systohc

Kontrol:

sudo hwclock --show

Örnek:

2026-09-24 10:45:10+03:00

Bundan sonra BIOS pili tamamen bitmemişse saat korunacaktır.


BIOS Pili Bitmiş Vestel Faz-2 Tahtalarda Geçici Çözüm

Belirtiler:

  • Tarih 2012 oluyor.

  • Elektrik kesilince saat sıfırlanıyor.

  • Dokunmatik bazen sorunlu.

Her açılışta otomatik saat güncelleyelim.

rc.local dosyası oluşturun.

sudo nano /etc/rc.local

İçerik:

#!/bin/bash
systemctl restart systemd-timesyncd
sleep 10
hwclock --systohc
exit 0

Yetki verin.

sudo chmod +x /etc/rc.local

Artık tahta açıldıktan yaklaşık 10 saniye sonra saat otomatik düzelir.


İnternet Yoksa Telefonun Saatini Tahtaya Kopyalama

Geçici çözüm.

sudo timedatectl set-time "2026-09-24 10:45:30"

Ardından BIOS'a yazın.

sudo hwclock --systohc

Sorun Giderme Kontrol Listesi

NTP Çalışıyor mu?

systemctl status systemd-timesyncd

Hangi Sunucudan Saat Alıyor?

timedatectl timesync-status

DNS Çalışıyor mu?

ping time.ume.tubitak.gov.tr

UDP 123 Portu Açık mı?

nc -zvu time.ume.tubitak.gov.tr 123

Saat Servisini Yeniden Başlat

sudo systemctl restart systemd-timesyncd

LiderAhenk Kullanan Okullar İçin Merkezi Saat Yönetimi

Bu bölüm özellikle 50–150 akıllı tahta yöneten okullar içindir.

Neden Merkezi NTP?

Avantajları:

  • İnternet olmasa bile saat doğru.

  • Tüm tahtalar aynı saniyede çalışır.

  • Google Authenticator ve MEBBİS sorunsuz.

  • SSL ve LiderAhenk doğrulama hataları ortadan kalkar.

Önerilen Mimari

Sunucu    Görev
Pardus Server 25.2    Chrony NTP Sunucusu
LiderAhenk    Merkezi politika dağıtımı
ETAP 23.4 Tahtalar    Sunucudan saat alma

Sunucu IP örneği:

192.168.100.254

İstemciler yalnızca bu sunucudan saat alır.


LiderAhenk ile Tüm Tahtalara Tek Seferde Saat Düzeltme

LiderAhenk Komut Çalıştır görevine aşağıdaki script gönderilebilir.

#!/bin/bash
cat > /etc/systemd/timesyncd.conf << EOF
[Time]
NTP=192.168.100.254
FallbackNTP=time.ume.tubitak.gov.tr
EOF
timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
timedatectl set-ntp true
systemctl enable systemd-timesyncd
systemctl restart systemd-timesyncd
sleep 5
hwclock --systohc

Bu görev tüm ETAP istemcilerinde uygulanabilir.


Google Authenticator Testi

  1. Telefonda Google Authenticator uygulamasını açın.

  2. Kodun yenilenmesine 20 saniye kala bekleyin.

  3. Aynı anda tahtadan giriş yapın.

Kod kabul ediliyorsa saatler senkron demektir.


Sık Sorulan Sorular (SSS)

BIOS saati UTC olması normal mi?

Evet. Linux sistemlerde RTC UTC tutulur.

Time zone neden Europe/Istanbul?

Türkiye kalıcı olarak UTC+3 kullanmaktadır.

RTC in local TZ neden "no"?

Bu doğru ayardır.

Google Authenticator için telefonun saati otomatik olmalı mı?

Evet. Telefon mutlaka otomatik tarih-saat kullanmalıdır.

İnternet olmadan saat çalışır mı?

Merkezi NTP sunucusu (Chrony) kurulduysa evet.


Sonuç

Pardus ETAP 23.4 akıllı tahtalarda yaşanan saat problemi, çoğu zaman birkaç dakikalık sapma gibi görünse de eğitim ortamında kullanılan birçok dijital hizmeti doğrudan etkiler. Doğru yapılandırılmış bir NTP servisi sayesinde Google Authenticator, MEBBİS, EBA, SSL sertifikaları ve LiderAhenk istemcileri sorunsuz çalışır.

Özellikle Vestel Faz-2 akıllı tahtalarda BIOS pili zayıflamış olsa bile bu rehberde anlatılan yöntemlerle saat otomatik olarak düzeltilir ve okul genelinde zaman tutarlılığı sağlanabilir.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Android Telefon/Tablet Ekranını Pardus ETAP 23 Yüklü Akıllı Tahtaya Yansıtma

Pardus Etap 23’de Unutulmuş Etap Yetkili Parolasını Sıfırlama

Pardus Etap 23 Yazıcı Kurulumu