Pardus Sunucu Üzerinde DHCP Kurulumu ve Yapılandırması

Pardus sunucu üzerinde ağ yönetimi, özellikle laboratuvar ortamlarındaki etkileşimli tahtalar veya öğrenci bilgisayarlarının IP yapılandırmasını otomatize etmek için kritik bir adımdır.

---

Ağ üzerindeki cihazlara (istemcilere) otomatik olarak IP adresi, alt ağ maskesi, varsayılan ağ geçidi ve DNS sunucusu gibi ağ yapılandırma parametrelerini atayan protokole DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) adı verilir.

Bu makalede, bir Pardus sunucusu üzerinde temel bir DHCP sunucusunun nasıl kurulacağını ve yapılandırılacağını adım adım inceleyeceğiz.

Senaryomuzdaki Sunucu Bilgileri:

• İşletim Sistemi: Pardus (Sunucu Sürümü)

• Sunucu IP Adresi: 192.168.101.250/24

• Hostname (Makine Adı): pserver

• FQDN (Tam Nitelikli Alan Adı): pserver.bilisim.local

• Etki Alanı (Domain): bilisim.local

Adım 1: Sunucu Kimliğinin (Hostname ve FQDN) Ayarlanması

DHCP kurulumuna geçmeden önce, sunucumuzun adını ve etki alanı ayarlarını senaryomuza uygun hale getirmeliyiz.

1. Öncelikle sunucunun hostname değerini değiştirelim:

   Bash

   sudo hostnamectl set-hostname pserver
   

2. Ardından, FQDN yapılandırması için /etc/hosts dosyasını bir metin editörü (nano vb.) ile açalım:

   Bash

   sudo nano /etc/hosts
   

3. Dosyanın içerisine sunucumuzun IP adresini, FQDN'ini ve Hostname'ini aşağıdaki gibi ekleyelim:

   Plaintext

   127.0.0.1       localhost
   192.168.101.250 pserver.bilisim.local pserver
   

   (Dosyayı kaydedip çıkmak için: CTRL+O, Enter, CTRL+X)

Ayarların geçerli olduğunu doğrulamak için hostname -f komutunu çalıştırdığınızda ekranda pserver.bilisim.local çıktısını görmelisiniz.

Adım 2: DHCP Sunucu Paketinin Kurulumu

Pardus, Debian tabanlı bir işletim sistemi olduğu için paket yöneticisi olarak apt kullanırız. Kuruluma başlamadan önce depo listelerini güncelleyip ardından gerekli paketi kuruyoruz:

Bash

sudo apt update
sudo apt install isc-dhcp-server -y

Adım 3: Dinlenecek Ağ Arabiriminin Belirlenmesi

Sunucuda birden fazla ağ kartı olabilir. DHCP sunucusunun hangi ağ arabirimi üzerinden IP dağıtacağını belirtmemiz gerekir. Ağ arabiriminizin adını öğrenmek için ip a komutunu kullanabilirsiniz (Örneğin: eth0, ens33 veya enp0s3).

1. Arabirim ayar dosyasını açın:

   Bash

   sudo nano /etc/default/isc-dhcp-server
   

2. IPv4 için kullanılacak arabirimi belirleyin (Arabirim adınızın eth0 olduğunu varsayıyoruz, kendi sisteminize göre değiştirin):

   Plaintext

   INTERFACESv4="eth0"
   

Adım 4: DHCP Havuzunun ve Seçeneklerin Yapılandırılması

DHCP sunucusunun kalbi /etc/dhcp/dhcpd.conf dosyasıdır. İstemcilere dağıtılacak IP aralığı ve diğer parametreleri burada belirleriz.

1. Orijinal yapılandırma dosyasının yedeğini alıp temiz bir dosya açalım:

   Bash

   sudo mv /etc/dhcp/dhcpd.conf /etc/dhcp/dhcpd.conf.yedek
   sudo nano /etc/dhcp/dhcpd.conf
   

2. Aşağıdaki yapılandırmayı dosyaya ekleyin:

   Plaintext

   # Genel ve FQDN Ayarları
   option domain-name "bilisim.local";
   option domain-name-servers 192.168.101.250, 8.8.8.8;
   
   # Kiralama Süreleri (Saniye cinsinden)
   default-lease-time 600;
   max-lease-time 7200;
   
   # Bu DHCP sunucusunun bu ağdaki TEK yetkili sunucu olduğunu belirtir
   authoritative;
   
   # 192.168.101.0/24 Ağı için DHCP Havuzu Tanımlaması
   subnet 192.168.101.0 netmask 255.255.255.0 {
       # İstemcilere dağıtılacak IP aralığı
       range 192.168.101.50 192.168.101.200;
   
       # Ağ Geçidi (Router) IP Adresi - Kendi ağınıza göre düzenleyin
       option routers 192.168.101.1;
   
       # Yayın (Broadcast) Adresi
       option broadcast-address 192.168.101.255;
   }
   

Adım 5: Servisin Yeniden Başlatılması ve Durum Kontrolü

Yapılandırma dosyalarını kaydettikten sonra, değişikliklerin geçerli olması için DHCP servisini yeniden başlatmalı ve başlangıçta otomatik çalışacak şekilde etkinleştirmeliyiz:

Bash

sudo systemctl restart isc-dhcp-server
sudo systemctl enable isc-dhcp-server

Servisin sorunsuz çalıştığından emin olmak için durumunu kontrol edelim:

Bash

sudo systemctl status isc-dhcp-server

Ekranda yeşil renkte "active (running)" yazısını görüyorsanız, tebrikler! Pardus sunucunuz artık ağdaki cihazlara IP adresi dağıtmaya hazır.

Adım 6: Güvenlik Duvarı (UFW) Ayarları (Opsiyonel)

Eğer Pardus sunucunuzda UFW (Uncomplicated Firewall) aktifse, DHCP paketlerinin (UDP 67 ve 68. portlar) geçişine izin vermeniz gerekir:

Bash

sudo ufw allow 67/udp
sudo ufw allow 68/udp
sudo ufw reload

---

🖥 Pardus Sunucuda DHCP Server Kurulumu

IP: 192.168.101.250/24
Hostname: pserver
FQDN: pserver.bilisim.local
Dağıtım: Pardus

---

📌 Senaryo

Okul laboratuvarında bir DHCP sunucusu kurmak istiyoruz.

• Sunucu IP: 192.168.101.250

• Ağ: 192.168.101.0/24

• Dağıtılacak IP aralığı: 192.168.101.100 – 192.168.101.200

• Gateway: 192.168.101.1

• DNS: 192.168.101.250 (kendi DNS sunucumuz varsa)

• Domain: bilisim.local

---

📚 DHCP Nedir?

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol), ağdaki istemcilere otomatik olarak:

• IP adresi

• Alt ağ maskesi

• Varsayılan ağ geçidi

• DNS sunucusu

• Domain adı

atanmasını sağlar.

📌 DHCP olmazsa tüm bilgisayarlara IP’leri tek tek manuel vermen gerekir.

---

🧩 1️⃣ Ön Hazırlık

Sunucu bilgilerini kontrol edelim:

hostnamectl

Hostname ayarlamak için:

sudo hostnamectl set-hostname pserver

/etc/hosts dosyasını düzenleyelim:

sudo nano /etc/hosts

Ekleyelim:

192.168.101.250   pserver.bilisim.local   pserver

Ağ ayarını kontrol:

ip a

---

🧱 2️⃣ DHCP Sunucu Paketinin Kurulumu

Pardus (Debian tabanlı) olduğu için aşağıdaki paket kullanılır:

sudo apt update
sudo apt install isc-dhcp-server -y

Kullanılan servis: isc-dhcp-server

---

⚙ 3️⃣ DHCP Arayüzünü Belirleme

DHCP hangi ağ kartından yayın yapacak?

Ağ kartlarını listele:

ip a

Örnek arayüz: ens33

Ayar dosyasını aç:

sudo nano /etc/default/isc-dhcp-server

Şu satırı düzenle:

INTERFACESv4="ens33"

---

🛠 4️⃣ DHCP Konfigürasyon Dosyasını Düzenleme

Ana yapılandırma dosyası:

sudo nano /etc/dhcp/dhcpd.conf

Varsayılan içeriği silip aşağıdakini ekleyelim:

default-lease-time 600;
max-lease-time 7200;

authoritative;

option domain-name "bilisim.local";
option domain-name-servers 192.168.101.250;

subnet 192.168.101.0 netmask 255.255.255.0 {
  range 192.168.101.100 192.168.101.200;
  option routers 192.168.101.1;
  option broadcast-address 192.168.101.255;
}

---

📌 Sabit IP Tanımlama (MAC’e Göre)

Öğretmen bilgisayarına sabit IP vermek istersek:

host ogretmen-pc {
  hardware ethernet 00:11:22:33:44:55;
  fixed-address 192.168.101.10;
}

MAC adresini öğrenmek için:

ip a

---

🚀 5️⃣ Servisi Başlatma

sudo systemctl restart isc-dhcp-server

Durum kontrolü:

sudo systemctl status isc-dhcp-server

Başlangıçta otomatik başlat:

sudo systemctl enable isc-dhcp-server

---

🔍 6️⃣ Log Kontrolü

DHCP çalışıyor mu?

journalctl -u isc-dhcp-server

Hata varsa burada görünür.

---

🧪 7️⃣ Test Etme

İstemci bilgisayarda:

IP ayarını Otomatik (DHCP) yap.

Windows’ta:

ipconfig /release
ipconfig /renew

Linux’ta:

sudo dhclient -v

IP 192.168.101.100-200 aralığında gelirse başarılı 🎉

---

📊 DHCP Çalışma Mantığı (DORA Süreci)

1️⃣ Discover   → İstemci yayın yapar
2️⃣ Offer      → DHCP IP önerir
3️⃣ Request    → İstemci kabul eder
4️⃣ Acknowledge→ Sunucu onaylar

---

🧠 Eğitim Amaçlı Anlatım İpuçları (Okul Senaryosu)

Tahtada şöyle anlatabilirsin:

DHCP = “Okulda sıra numarası dağıtan öğretmen”

• Öğrenci gelir → “IP var mı?”

• Öğretmen → “Al 192.168.101.105”

• Öğrenci → “Tamam kabul ettim”

• Öğretmen → “Onayladım”

---

🔐 Firewall Kontrolü

Eğer güvenlik duvarı açıksa:

sudo ufw allow 67/udp

DHCP portu: UDP 67

---

📌 DHCP + DNS + Active Directory Benzeri Senaryo

Eğer:

• DNS → pserver

• Domain → bilisim.local

• DHCP → aynı sunucu

Yapı şu olur:

[ Client PC ]  ←→  [ pserver ]
                   DHCP + DNS

Kurumsal yapılarda genelde:

• DHCP ayrı sunucu

• DNS ayrı sunucu

• Domain Controller ayrı sunucu

---

🏁 Sonuç

Bu yapı ile:

✅ 192.168.101.0/24 ağı için
✅ Otomatik IP dağıtan
✅ bilisim.local domain bilgisi veren
✅ DNS yönlendirmesi yapan

tam işlevsel bir DHCP sunucusu kurmuş oldun.

---