Pardus’ta Disk Yönetimi Rehberi: /media ve /mnt Farkı ile Otomatik Bağlama

Pardus ve diğer Debian tabanlı Linux dağıtımlarında, dosya sistemi hiyerarşisi (FHS - Filesystem Hierarchy Standard) oldukça katı ve mantıklı bir yapıya sahiptir. Bu yapı içerisinde dış kaynaklı depolama birimlerinin (USB bellekler, harici diskler, ağ sürücüleri vb.) sisteme dahil edildiği iki kritik dizin bulunur: /media ve /mnt.

1. /media Dizini: Otomatik ve Dinamik Bağlantılar

/media dizini, modern Linux masaüstü deneyiminin (Pardus ETAP veya XFCE gibi) merkezinde yer alır. Temel amacı, kullanıcı tarafından takılan çıkarılabilir medya aygıtlarının otomatik olarak bağlanacağı bir yer sunmaktır.

Otomatik Yönetim: Bir USB belleği veya harici hard diski Pardus bilgisayarınıza taktığınızda, sistem (genellikle udisks2 servisi aracılığıyla) bu aygıtı otomatik olarak /media/kullanıcı_adı/cihaz_adı altına bağlar.
Kullanıcı Odaklıdır: Bu dizin altındaki alt klasörler genellikle o an oturum açmış olan kullanıcının yetkileriyle oluşturulur.
Geçici Yapı: Cihaz çıkartıldığında veya "Güvenle Kaldır" denildiğinde, bu dizin altındaki ilgili klasör de sistem tarafından otomatik olarak silinir.

🔹 Pardus’ta `/media` Yapısı

Örnek:


/media/
 └── ogrenci/
     ├── USB_DISK/
     ├── SanDisk32GB/
     └── DVD_ROM/

📌 Burada:

ogrenci → oturum açan kullanıcı
Alt dizinler → aygıt etiketleri (label)

🔹 Otomatik Mount Mekanizması

Pardus’ta /media:

udisks2
systemd
desktop environment (GNOME/KDE)

tarafından yönetilir.

Komut:


lsblk

Çıktı örneği:


sdb1   8:17   1  32G  0 part /media/ogrenci/SanDisk32GB

🔹 Avantajları

✅ Kullanıcı dostu
✅ Root yetkisi gerekmez
✅ Otomatik bağlama / ayırma
✅ GUI uyumlu

🔹 Dezavantajları (Güvenlik)

❌ Öğrenciler USB ile:

Veri sızdırabilir
Zararlı dosya çalıştırabilir
Sınav modunu aşabilir

📌 Bu yüzden ETAP ortamlarında /media çok kritik bir dizindir.

2. /mnt Dizini: Manuel ve Statik Bağlantılar

/mnt (mount kelimesinin kısaltması), Linux'un ilk dönemlerinden beri var olan geleneksel bir dizindir. Sistem yöneticilerinin dosya sistemlerini manuel (elle) olarak bağlaması için ayrılmış geçici bir alandır.

Manuel Yönetim: Sistem bir cihazı buraya kendiliğinden bağlamaz. Yönetici (root), mount komutunu kullanarak bir disk bölümünü buraya bağlar.
Statik Yapı: Genellikle geçici işlemler için kullanılır. Örneğin, çökmüş bir sistemin diskini canlı bir Pardus üzerinden açtığınızda o diski incelemek için /mnt dizinini kullanırsınız.
Kalıcı Bağlantılar (Geleneksel): Eskiden kalıcı disk bölümleri de buraya bağlanırdı, ancak günümüzde kalıcı bağlantılar için genellikle /data veya /srv gibi özel dizinler tercih edilmektedir.

📌 Tarihsel olarak:

“System administrator mount here temporarily”

🔹 Pardus’ta `/mnt` Yapısı

Varsayılan:


/mnt/

Genellikle boştur.

Örnek manuel kullanım:


sudo mount /dev/sdb1 /mnt

Veya:


sudo mkdir /mnt/usb
sudo mount /dev/sdb1 /mnt/usb

🔹 Kullanım Senaryoları

✅ Sistem yöneticisi test yaparken
✅ Kurtarma (rescue) ortamları
✅ ISO, disk imajı mount etmek
✅ Chroot işlemleri
✅ Yedekleme & adli bilişim

🔹 Avantajları

✔ Tam kontrol (root yetkisi)
✔ Otomatik bağlama yok
✔ Kullanıcıdan gizli kalabilir
✔ Güvenlik politikalarına uygun

🔹 Dezavantajları

❌ GUI entegrasyonu yok
❌ Manuel işlem gerektirir
❌ Yeni kullanıcılar için karmaşık

3. /media ve /mnt Arasındaki Temel Farklar

Aşağıdaki tablo, iki dizin arasındaki farkları netleştirecektir:

Özellik	/media	/mnt
Amacı	Çıkarılabilir medya (USB, CD, SD Kart)	Geçici olarak bağlanan dosya sistemleri
Yönetim	Otomatik (Sistem tarafından)	Manuel (Kullanıcı/Admin tarafından)
Yol Yapısı	/media/kullanici/aygit_adi	`/mnt` veya `/mnt/klasor_adi`
Kullanım Kolaylığı	Masaüstü kullanıcıları için idealdir	Sistem yöneticileri ve terminal kullanıcıları için idealdir
Standart	FHS 2.3 ile standartlaşmıştır	Linux'un başlangıcından beri vardır

4. Pratik Uygulamalar ve Komutlar

Pardus terminalinde bu dizinlerle nasıl etkileşime geçebileceğinizi öğrenmek, sistem yönetimi becerilerinizi geliştirecektir.

Bir USB Belleği Manuel Olarak /mnt Altına Bağlamak

Eğer sistemin otomatik bağlamasını istemiyor veya terminal üzerinden işlem yapmak istiyorsanız:

Önce aygıtın adını öğrenin: lsblk
Bağlantı noktası oluşturun: sudo mkdir /mnt/usb_disk
Bağlayın: sudo mount /dev/sdb1 /mnt/usb_disk

Bağlantıyı Kesmek

Her iki dizin için de işlem bittiğinde güvenli çıkış komutu aynıdır:

sudo umount /mnt/usb_disk veya sudo umount /media/kullanici/disk_adi

Önemli Not: /media dizini genellikle masaüstü ortamı tarafından yönetildiği için, terminalden manuel olarak bu dizine müdahale etmek bazen yetki karmaşasına neden olabilir. Manuel işlemler için her zaman /mnt dizinini kullanmak en güvenli yoldur.

Sonuç

Pardus üzerinde çalışırken; tak-çalıştır cihazlarınız için sistemin size sunduğu konforlu alan /media dizinidir. Ancak sistem onarımı, manuel disk yapılandırması veya özel bir dosya sistemine erişim gibi "yönetici" seviyesindeki işleriniz için başvuracağınız adres /mnt dizinidir.

Pardus ETAP 23 Ortamlarında Güvenlik

🔒 `/media` Kısıtlama Örnekleri

USB Mount Engelleme


sudo systemctl stop udisks2
sudo systemctl disable udisks2

`/etc/fstab` ile Noexec


UUID=XXXX  /media/usb  vfat  noexec,nosuid,nodev  0  0

🔒 AppArmor / PolicyKit ile

Sadece öğretmen hesabına mount izni
Öğrenci hesaplarında:
- USB read-only
- Ya da tamamen kapalı

Eğitim Kurumları İçin Tavsiyeler

🎓 ETAP / Akıllı Tahta / Sınav Bilgisayarı

Senaryo	Önerilen
Normal kullanım	`/media` açık
Sınav modu	`/media` kapalı
Yönetici işlemleri	`/mnt`
Kurtarma	`/mnt`
ISO mount	`/mnt`

Örnek Eğitim Senaryosu

“Öğrenciler USB bellekle veri getiremesin, öğretmen gerektiğinde belge açabilsin.”

✔ Öğrenci hesaplarında /media kapalı
✔ Öğretmen root ile /mnt/usb üzerinden mount
✔ LiderAhenk ile merkezi politika

Sonuç

🔹 /media

Kullanıcı dostu
Otomatik
Ama güvenlik açısından riskli

🔹 /mnt

Yönetici odaklı
Manuel
Güvenli ve kontrollü

📌 Pardus ETAP ve eğitim ortamlarında:

/media = sınırlandırılmalı
/mnt = tercih edilmeli

Bu Blogda Ara

Bilişim Teknolojileri