Pardus ETAP 23’te Dokunmatik Ekran

Pardus ETAP’ı diğer sürümlerden ayıran en büyük fark dokunmatik ekran kullanımıdır. Dokunmatik sensörler genellikle /dev/input/eventX (X bir sayıdır) olarak sisteme tanımlanır.

Eğer bir etkileşimli tahtada dokunmatik çalışmıyorsa, evtest gibi araçlarla /dev/input altındaki hangi dosyanın veri akışı sağladığı kontrol edilir. Bu, teknik servis ve sistem yöneticileri için en önemli hata ayıklama noktasıdır.

/dev/input Dizini Üzerinden Derinlemesine Analiz

📌 Giriş

Akıllı tahtalarda dokunmatik ekran, klavye ve fareden bile daha kritik bir giriş aygıtıdır.
Linux’te bu aygıtların tamamı /dev/input dizini altında yönetilir.

---

📁 /dev/input Dizini Nedir?

/dev/input, Linux çekirdeğinin input subsystem’i tarafından yönetilen tüm giriş aygıtlarını içerir:

/dev/input/
 ├── event0
 ├── event1
 ├── event2
 ├── mice
 └── mouse0

📌 Dokunmatik ekranlar, klavye ve fare ile aynı altyapıyı kullanır.

---

Linux Input Subsystem Nasıl Çalışır?

🔁 Veri Akışı

1. Kullanıcı ekrana dokunur

2. Donanım → Kernel sürücüsü

3. Input subsystem

4. /dev/input/eventX

5. Masaüstü ortamı (Cinnamon / Wayland / Xorg)

---

🖥️ Dokunmatik Ekran Linux’te Nasıl Görünür?

🔍 Tanılama Komutları

ls /dev/input/

cat /proc/bus/input/devices

Örnek çıktı:

N: Name="ILITEK Multi-Touch"
H: Handlers=event4 mouse0

📌 Burada:

• event4 → Dokunmatik ekran

• mouse0 → Fare emülasyonu

---

🧩 eventX Dosyaları Ne İşe Yarar?

Her eventX dosyası bir fiziksel veya sanal giriş aygıtını temsil eder.

Aygıt	Örnek
Klavye	/dev/input/event0
Fare	/dev/input/event1
Dokunmatik	/dev/input/event4

📌 Numara sabit değildir, yeniden başlatmada değişebilir.

---

🧪 Dokunmatik Ekran Testi (Canlı)

sudo evtest

Ardından dokunmatik aygıtı seçin.

Örnek olaylar:

ABS_MT_POSITION_X
ABS_MT_POSITION_Y
BTN_TOUCH

📌 Bunlar çoklu dokunma (multi-touch) sinyalleridir.

---

Akıllı Tahtalarda Sık Görülen Dokunmatik Türleri

Teknoloji	Özellik
IR (Infrared)	Vestel / FATİH
Kapasitif	Tablet benzeri
Rezistif	Eski nesil
HID Touch	USB üzerinden

📌 Çoğu ETAP 23 tahtası:

USB HID Touchscreen olarak görünür.

---

Sınav Modu Açısından /dev/input

Potansiyel Riskler

• USB üzerinden sahte klavye

• Dokunmatik → fare emülasyonu

• Yetkisiz HID cihazlar

Hepsi:

/dev/input/eventX

üzerinden çalışır.

---

Güvenlik Önlemleri

1️⃣ Sadece Dokunmatiğe İzin Ver

Örnek yaklaşım:

• event4 → dokunmatik

• diğer event’ler → engelli

chmod 600 /dev/input/event*
chmod 660 /dev/input/event4

⚠️ Geçici çözüm – reboot sonrası sıfırlanır.

---

2️⃣ udev ile Kalıcı Yetkilendirme

SUBSYSTEM=="input", ATTRS{name}=="ILITEK*", MODE="0660"

📌 Sadece belirli dokunmatik markasına izin.

---

3️⃣ Fare Emülasyonunu Kapatma

xinput disable "ILITEK Multi-Touch Mouse"

📌 Dokunmatik kalır, fare davranışı kapanır.

---

LiderAhenk ile Merkezi /dev/input Kontrolü

LiderAhenk MYS üzerinden:

Senaryo

📝 Sınav Başlangıcı

• Yeni input aygıtları engellenir

• Sadece tanımlı dokunmatik aktif

• Klavye/fare kilitlenir

⏹ Sınav Sonu

• Politika otomatik kaldırılır

📌 Öğrenci fiziksel olarak cihaz taksa bile çalışmaz.

---

Sorun Giderme Rehberi

❌ Dokunmatik Çalışmıyor

lsusb
dmesg | grep -i touch

❌ Ters Eksen / Kayma

xinput list
xinput map-to-output <id> HDMI-1

❌ Çoklu dokunma yok

• Kernel sürücüsü eksik

• hid-multitouch modülü kontrol edilmeli

---

📌 En İyi Uygulamalar (ETAP 23)

✔ Dokunmatik aygıtı udev ile sabitle
✔ event numarasına güvenme, isim kullan
✔ Sınavda sadece dokunmatik açık
✔ USB-HID cihazları blacklist et
✔ LeaderAhenk profilleri kullan

---

Özet

• /dev/input → kullanıcı etkileşiminin kalbi

• Dokunmatik → klavye kadar güçlü

• Yanlış yapılandırma → sınav riski

• Doğru politika → tam güvenlik