Pardus /boot Dizini

Pardus ETAP 23 ortamları (özellikle akıllı tahta, laboratuvar ve sınav modu senaryoları) için hazırlanmış, teknik ve uygulamaya dönük ayrıntılı /boot dizini.

Açılış Sürecinin Kalbi, Sistem Güvenliğinin Temeli

https://raw.githubusercontent.com/nu11secur1ty/All-Stages-of-Linux-Booting-Process-/master/boot-process-chart.jpg

https://www.linuxjournal.com/sites/default/files/inline-images/BGKI-process.jpg

1️⃣ `/boot` Dizini Nedir?

/boot dizini, işletim sisteminin bilgisayar açıldığında (boot süreci) ihtiyaç duyduğu temel dosyaları barındıran kritik bir bölümdür. Bilgisayarın güç düğmesine basıldıktan sonra BIOS veya UEFI tarafından kontrol ele alınır ve ardından /boot dizinindeki dosyalar kullanılarak çekirdek (kernel) yüklenir.

Bu dizin genellikle sistemin ana kök dizininden (/) ayrı bir disk bölümü (partition) olarak yapılandırılabilir, ancak standart Pardus ETAP kurulumlarında kök dizinin bir parçasıdır.

/boot, Linux işletim sisteminin açılış için ihtiyaç duyduğu en kritik dosyaları barındıran dizindir.
Pardus ETAP 23’te bu dizin;

Çekirdeğin (kernel)
Başlangıç disk imajının (initrd / initramfs)
GRUB önyükleyici yapılandırmalarının

saklandığı hayati bir alandır.

🔒 Önemli: /boot bozulursa sistem hiç açılmaz.

2️⃣ Pardus Açılış Mimarisi


BIOS / UEFI
     ↓
GRUB (bootloader)
     ↓
Linux Kernel (vmlinuz)
     ↓
initrd / initramfs
     ↓
Root filesystem (/)
     ↓
Sistem servisleri (systemd)

Bu zincirde GRUB + Kernel + initrd üçlüsünün tamamı /boot içindedir.

3️⃣ `/boot` Dizini İçeriği

Pardus ETAP 23’te tipik bir /boot içeriği:

🔹 3.1 Kernel Dosyaları


/boot/vmlinuz-6.x.x-pardus

Linux çekirdeğinin sıkıştırılmış hali
Donanım sürücüleriyle iletişimi başlatır
ETAP sürümlerinde donanım uyumluluğu için özel derlenmiştir

🔹 3.2 initrd / initramfs


/boot/initrd.img-6.x.x-pardus

RAM’e yüklenen geçici kök dosya sistemi
Disk, LVM, şifreleme, dosya sistemi sürücüleri burada yüklenir
Root (/) bağlanana kadar sistemi ayakta tutar

🎓 Akıllı tahtalarda NVMe / SATA / eMMC algılaması bu aşamada olur.

🔹 3.3 GRUB Yapılandırmaları


/boot/grub/
├── grub.cfg
├── fonts/
├── themes/
└── i386-pc / x86_64-efi

Açılış menüsü
Varsayılan kernel seçimi
Kurtarma (recovery) modları
Sınav modunda menü gizleme bu dosyalarla yapılır

🔹 3.4 EFI Sistemleri (UEFI)

UEFI kullanan akıllı tahtalarda:


/boot/efi/
└── EFI/
    └── pardus/

EFI boot entry dosyaları
Secure Boot kapalıysa Pardus doğrudan çalışır
Yanlış silinirse sistem BIOS’ta görünmez

4️⃣ `/boot` ve Güvenlik

⚠️ Neden Çok Hassas?

Kernel parametreleri değiştirilebilir
Tek kullanıcı (single-user) moduna geçilebilir
Root şifresi bypass edilebilir

🔐 4.1 `/boot` İçin Önerilen Yetkiler


sudo chmod 700 /boot
sudo chown root:root /boot

Öğrencilerin okuma bile yapması önerilmez.

🔐 4.2 GRUB Şifreleme


sudo grub-mkpasswd-pbkdf2

Sonra /etc/grub.d/40_custom içine eklenir:


set superusers="admin"
password_pbkdf2 admin <hash>

👉 Bu sayede:

Kernel parametresi değiştirilemez
e ile düzenleme engellenir

5️⃣ Sınav Modu İçin `/boot` Kilitleme Senaryosu

🎯 Amaç

Öğrencinin:

Başlangıç parametrelerini değiştirmesi ❌
Recovery / root shell açması ❌
USB ile boot etmesi ❌

🧩 Örnek Politika

Katman	Önlem
BIOS	USB boot kapalı
GRUB	Şifreli
`/boot`	Salt okunur
Kernel	`single` engelli
Secure Boot	Kapalı ama kontrollü

🔧 `/boot` Salt Okunur Yapma


mount -o remount,ro /boot

Kalıcı yapmak için /etc/fstab:


UUID=xxxx  /boot  ext4  ro  0  2

6️⃣ `/boot` ile `/etc` Arasındaki İlişki

`/boot`	`/etc`
Fiziksel açılış	Mantıksal yapı
Kernel & initrd	Servis ve politika
GRUB	systemd
Donanım başlangıcı	Kullanıcı ve ağ

/boot olmadan /etc’ye sıra gelmez.

7️⃣ Bakım ve Yönetim Komutları

📌 Disk Doluluğu Kontrolü


df -h /boot

📌 Eski Kernel Temizleme


sudo apt autoremove --purge

📌 GRUB Yenileme


sudo update-grub

8️⃣ Eğitim Kurumları İçin Altın Tavsiyeler ⭐

✔ /boot yedeklenmeli
✔ Kernel güncellemeleri test ortamında denenmeli
✔ GRUB menüsü gizlenmeli
✔ Öğrenci profilleri /boot’a erişememeli
✔ LiderAhenk ile politika denetlenmeli

9️⃣ Sonuç

/boot, Pardus ETAP 23’te:

🔑 Açılışın anahtarı
🛡️ Güvenliğin ilk hattı
🎓 Sınav modunun temel taşı

dır.

Pardus sisteminizin performansını korumak ve açılış ekranını (GRUB) özelleştirmek, hem disk yönetimi hem de kullanıcı deneyimi açısından önemlidir.

1. Bölüm: Eski Çekirdekleri (Kernel) Temizleme

Pardus güncellemeler aldıkça, sistem güvenliği için eski çekirdekleri silmez, yenisini yanına ekler. Zamanla bu dosyalar /boot dizinini doldurabilir.

Adım 1: Mevcut Çekirdeği Kontrol Etme

Silme işlemine başlamadan önce, sistemin şu an hangi çekirdeği kullandığını bilmelisiniz. Aktif çekirdeği asla silmemelisiniz.

Bash:
uname -r

Adım 2: Kurulu Çekirdekleri Listeleme

Sistemde yüklü olan tüm çekirdek imajlarını görmek için:

Bash:
dpkg --list | grep linux-image

Adım 3: Güvenli Temizlik (Önerilen)

Pardus (Debian tabanlı olduğu için) gereksiz eski çekirdekleri otomatik olarak algılayıp silebilir. En güvenli yöntem budur:

Bash:
sudo apt autoremove --purge

Bu komut, aktif olan ve bir önceki yedek çekirdek dışındaki tüm eski sürümleri sistemden kaldıracaktır.

2. Bölüm: GRUB (Açılış Ekranı) Özelleştirme

ETAP yüklü etkileşimli tahtalarda açılış ekranını kurumunuza özel hale getirmek veya bekleme süresini değiştirmek isteyebilirsiniz.

Adım 1: Yapılandırma Dosyasını Düzenleme

GRUB ayarları /etc/default/grub dosyasında tutulur. Dosyayı düzenlemek için:

Bash:
sudo nano /etc/default/grub

Düzenleyebileceğiniz Önemli Parametreler:

GRUB_TIMEOUT=5: Menünün kaç saniye ekranda kalacağını belirler (Örn: 0 yaparsanız menü görünmeden sistem açılır).
GRUB_DISTRIBUTOR: Dağıtım adını değiştirmenize olanak sağlar.

Adım 2: Arka Plan Resmini Değiştirme

Açılış ekranına kendi logonuzu veya okulunuzun görselini eklemek için:

Kullanmak istediğiniz görseli (tercihen .png veya .jpg) /boot/grub/ dizinine kopyalayın.
Aynı yapılandırma dosyasına şu satırı ekleyin veya düzenleyin: GRUB_BACKGROUND="/boot/grub/okul-logosu.png"

Adım 3: ETAP Temasını Özelleştirme

Pardus ETAP, /boot/grub/themes/ dizini altında özel bir tema kullanır. Eğer yeni bir tema indirdiyseniz, yolunu şu şekilde belirtmelisiniz: GRUB_THEME="/boot/grub/themes/yeni-tema/theme.txt"

3. Bölüm: Değişiklikleri Kaydetme ve Uygulama

Yaptığınız tüm bu değişikliklerin (çekirdek temizliği veya tema düzenlemesi) sistem tarafından tanınması için GRUB yapılandırmasını güncellemeniz şarttır.

Aşağıdaki komutu çalıştırarak değişiklikleri /boot/grub/grub.cfg dosyasına yazdırın:

Bash:
sudo update-grub

Önemli Not: update-grub komutunu çalıştırmadan yapılan değişiklikler, bilgisayarı yeniden başlattığınızda aktif olmayacaktır.

Pardus ETAP 23 yüklü bir etkileşimli tahtada veya bilgisayarda "error: no such partition" uyarısıyla birlikte siyah bir grub rescue> ekranı görmek korkutucu olabilir, ancak panik yapmanıza gerek yok. Bu durum genellikle önyükleyicinin (GRUB), sistem dosyalarının yerini bulamadığında ortaya çıkar.

İşte bu durumdan kurtulmak için adım adım acil durum kılavuzu:

1. Yöntem: Manuel Kurtarma (Canlı USB Olmadan)

Eğer sadece disk bölümlerinin yeri karışmışsa, komut satırı üzerinden sistemi geçici olarak ayağa kaldırabiliriz.

Adım 1: Disk Bölümlerini Listeleyin

Öncelikle hangi disk bölümlerine sahip olduğumuzu görelim:

Bash:

ls

Ekranda (hd0), (hd0,gpt1), (hd0,gpt2) gibi ifadeler göreceksiniz.

Adım 2: Pardus Bölümünü Bulun

Her bölümün içeriğine bakarak /boot dizininin nerede olduğunu bulmamız gerekiyor:

Bash:

ls (hd0,gpt2)/
ls (hd0,gpt2)/boot/grub

(Not: Eğer dosya listesi geliyorsa doğru bölümü buldunuz demektir. Gelmiyorsa diğer bölümleri deneyin.)

Adım 3: Yolları Tanımlayın

Doğru bölümü bulduğunuzu varsayalım (Örn: hd0,gpt2):

Bash:

set root=(hd0,gpt2)
set prefix=(hd0,gpt2)/boot/grub
insmod normal
normal

normal komutundan sonra Pardus açılış menüsü gelmelidir. Ancak işimiz bitmedi! Sistem açıldığında bu ayarı kalıcı hale getirmelisiniz:

Pardus açıldığında terminali açın.
Şu komutu çalıştırın: sudo update-grub
Ardından: sudo grub-install /dev/sda (veya diskinizin adı neyse)

2. Yöntem: Chroot ile Tamir (Canlı USB Gerektirir)

Eğer ilk yöntem işe yaramazsa, bir Pardus ETAP Canlı USB kullanarak sistemi tamir etmemiz gerekir.

Canlı USB ile sistemi başlatın ve "Çalışan Pardus" seçeneğini seçin.
Terminali açın ve sistemin kurulu olduğu bölümü (/) tespit edin:
Bash
sudo fdisk -l

Sistemi ve gerekli dizinleri bağlayın (Örn: /dev/sda2 kök dizin olsun):

Bash:

sudo mount /dev/sda2 /mnt
sudo mount --bind /dev /mnt/dev
sudo mount --bind /dev/pts /mnt/dev/pts
sudo mount --bind /proc /mnt/proc
sudo mount --bind /sys /mnt/sys

(Eğer sisteminiz UEFI ise /boot/efi bölümünü de bağlamayı unutmayın)

Chroot ile sistemin içine girin:
Bash
sudo chroot /mnt

GRUB'ı yeniden yükleyin:

Bash:

grub-install /dev/sda
update-grub
exit

Bilgisayarı yeniden başlatın.

GRUB Hatalarının Yaygın Nedenleri

Hata Nedeni	Açıklama
Disk Bölümü Silinmesi	Yanlışlıkla bir bölümün silinmesi veya formatlanması.
Windows Güncellemesi	Windows, bazen açılış önceliğini kendine alarak GRUB'ı bozabilir.
Disk Kimliği (UUID) Değişimi	Disk bölümleri üzerinde yapılan boyutlandırma işlemleri.
Yanlış Disk Sıralaması	BIOS/UEFI ayarlarından boot sırasının değişmesi.

Profesyonel İpucu

Etkileşimli tahtalarda bu sorunla sık karşılaşmamak için, tahtanın imajını aldıktan sonra "Pardus Başlangıç Onarma" aracını Canlı USB üzerinden kullanarak tek tıkla tamir işlemi de yapabilirsiniz.