Pardus’ta /etc/default/ Dizini: Sistem Davranışını İnce Ayarlama Merkezi

1) /etc/default/ ne işe yarar?

/etc/default/ dizini, birçok servis ve araç için varsayılan çalışma ayarlarını (genellikle ortam değişkenleri/parametreler) tuttuğu yerdir.

• Çoğu dosya “ini” gibi görünür ama aslında sıklıkla shell değişkeni mantığındadır:
  DEGER=... şeklinde satırlar bulunur.

• Buradaki ayarlar genelde:

  • systemd servis dosyaları tarafından EnvironmentFile= ile okunur,

  • ya da servis başlatma script’leri tarafından source edilerek içeri alınır.

Kısacası: Paket kurulur → servis kendi default ayarlarıyla gelir → siz “kalıcı ve paket güncellemesiyle bozulmayacak” şekilde ayarı /etc/default/... üzerinden verirsiniz.

---

2) “Default” demek “önemsiz” demek değil

İsim yanıltmasın: Buradaki küçük bir değişiklik;

• servislerin hangi kullanıcıyla çalışacağını,

• hangi porttan dinleyeceğini,

• hangi arayüzü kullanacağını,

• log seviyesini,

• ek parametrelerini
  değiştirebilir.

Bu yüzden /etc/default/ dosyaları sistem davranışını belirler.

---

3) Dosyaların genel biçimi (en yaygın kalıp)

Birçok /etc/default/* dosyasında şu tarz satırlar görürsünüz:

# Yorum satırı
ENABLED="true"
OPTIONS="--foo --bar"
DAEMON_OPTS="--listen 0.0.0.0 --port 1234"

Dikkat edilmesi gerekenler

• Değerlerde boşluk varsa genellikle tırnak kullanılır: OPTIONS="a b c"

• # ile başlayan satırlar yorumdur.

• Bazı dosyalar “shell” gibi işlendiği için hatalı karakter servis start’ını bozabilir.

---

4) systemd bu dosyaları nasıl okur?

Çok tipik bir systemd servis içeriği şöyle olur:

[Service]
EnvironmentFile=-/etc/default/ornekservis
ExecStart=/usr/sbin/ornekservis $OPTIONS

Buradaki EnvironmentFile=-... şunu ifade eder:

• Dosya yoksa da servis yine çalışabilir (başındaki - tolerans sağlar)

• Dosya varsa içindeki değişkenler ortama eklenir

Pratik sonuç: /etc/default/ornekservis içinde OPTIONS="..." verirseniz, servis parametreyi oradan alır.

---

5) En sık karşılaşacağınız örnek dosyalar (Pardus/Debian dünyasında)

Sisteme göre değişir ama Pardus’ta ve Debian tabanlılarda sık görülenlerden bazıları:

• /etc/default/grub → açılış (boot) davranışı, kernel parametreleri

• /etc/default/keyboard → konsol klavye düzeni

• /etc/default/locale → sistem dili/yerel ayarlar

• /etc/default/cron (bazı sistemlerde) → cron çalışma ayarları/log

• /etc/default/ufw (kuruluysa) → firewall varsayılanları

• Kurulu paketlere göre: apache-htcacheclean, rsync, saned, bluetooth, irqbalance, rsyslog vb.

Okul ortamında (ETAP istemcileri + sunucu) en kritik olan genelde grub/locale/keyboard ve bazı servislerin OPTIONS dosyalarıdır.

---

6) Güvenli değişiklik prosedürü (Standart çalışma disiplini)

Adım 1 — Dosyayı tanı

Önce içeriği gör:

sudo sed -n '1,200p' /etc/default/xxxx

Adım 2 — Yedek al

sudo cp -a /etc/default/xxxx /etc/default/xxxx.bak.$(date +%F_%H%M)

Adım 3 — Düzenle

sudo nano /etc/default/xxxx

Adım 4 — Servisin bunu kullanıp kullanmadığını doğrula

Servis adını biliyorsanız:

systemctl cat xxxx.service

İçinde şu satırları arayın:

• EnvironmentFile=.../etc/default/...

• ExecStart=... $OPTIONS gibi

Adım 5 — Restart + kontrol

sudo systemctl restart xxxx
sudo systemctl status xxxx --no-pager -l
journalctl -u xxxx -n 100 --no-pager

---

7) Uygulamalı: En kritik dosya örneği /etc/default/grub

7.1 Dosya neyi yönetir?

• GRUB menüsünün süresi, görünürlüğü

• Varsayılan açılacak giriş

• Kernel’e verilecek parametreler (ör. ekran çözünürlüğü, sessiz açılış, sürücü/ACPI seçenekleri)

Dosyayı aç:

sudo nano /etc/default/grub

Örnek önemli satırlar:

GRUB_TIMEOUT=5
GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT="quiet splash"

7.2 Değişiklikten sonra “mutlaka” güncelle

/etc/default/grub tek başına yetmez; grub yapılandırması yeniden üretilmelidir:

sudo update-grub

Ardından yeniden başlatıp test edersiniz.

ETAP tahtalarda bazen sürücü/ekran/uyku sorunlarında GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT içine parametre eklemek çözüm olur; ama bunu yaparken yedek + test şart.

---

8) Uygulamalı: /etc/default/locale ve /etc/default/keyboard

Locale kontrol

cat /etc/default/locale
locale

Örnek:

LANG=tr_TR.UTF-8

Gerekirse:

sudo dpkg-reconfigure locales

Keyboard kontrol

cat /etc/default/keyboard

Örnek:

XKBLAYOUT="tr"

Gerekirse:

sudo dpkg-reconfigure keyboard-configuration

---

9) “Bu ayar /etc/default’ta mı yoksa başka yerde mi olmalı?”

Bu çok kritik bir ayrım:

• Paketin desteklediği “parametre” ayarı ise → /etc/default/<paket> doğru yerdir.

• Servisin asıl yapılandırması ise → çoğu zaman /etc/<paket>/... altındaki config dosyalarıdır.
  Örn:

  • Samba: /etc/samba/smb.conf

  • Nginx: /etc/nginx/nginx.conf + sites-available

  • SSH: /etc/ssh/sshd_config

Kural:
/etc/default/ genelde “servis nasıl başlasın?” (daemon opsiyonları)
/etc/<paket>/ genelde “servis nasıl davransın?” (ana config)

---

10) Hata ayıklama: Değişiklik yaptım, servis açılmıyor

1. Servisin loglarını oku:

journalctl -u servisadi -b --no-pager | tail -n 200

2. Servisin gerçekten /etc/default dosyasını kullanıp kullanmadığını kontrol et:

systemctl cat servisadi.service

3. Dosyada “shell bozan” hata var mı?

• tırnak kapanmamış olabilir

• yanlış karakter olabilir

• OPTIONS=--x --y yazıp tırnaksız boşluk bırakmış olabilirsiniz
  (doğrusu çoğu kez OPTIONS="--x --y")

---

11) Okul/kurum için önerilen standartlar

TSOMTAL gibi çok cihazlı yapılarda işinizi kolaylaştırır:

• /etc/default dosyalarına yapılan kritik değişiklikleri bir dokümana yazın:

  • Dosya adı

  • Değişen satır

  • Tarih

  • Neden yapıldı

• Değişiklik sonrası “kontrol komutlarını” not edin:

  • systemctl status ...

  • journalctl -u ...

• Toplu dağıtım için (LiderAhenk/Ansible/script) aynı dosyayı standartlaştırın.

---

12) Hızlı envanter: Sisteminizde /etc/default altında neler var?

ls -al /etc/default/

Bir dosyanın hangi paketten geldiğini bulmak için:

dpkg -S /etc/default/dosyaadi

İçinde kritik parametre var mı hızlı tarama:

grep -RniE 'OPTIONS=|OPTS=|DAEMON|ENABLED|PORT|LISTEN' /etc/default/

---