Pardus Linux’ta /etc/logrotate.d/ Sistem Günlüklerinin Sessiz Kahramanı

Pardus Linux’ta sistem, servis ve uygulama günlükleri (log dosyaları) zamanla disk alanını doldurabilir, performans sorunlarına ve hatta servis kesintilerine yol açabilir.

Bu noktada logrotate, günlükleri:

• döndüren (rotate),

• sıkıştıran,

• eskiyenleri silen
  hayati bir sistem aracıdır.

📌 /etc/logrotate.d/ dizini, servislere özel log yönetim kurallarının tutulduğu ana dizindir.

---

1️⃣ Logrotate Nedir?

logrotate, Linux sistemlerde log dosyalarının:

• belirli periyotlarda (günlük / haftalık / aylık)

• otomatik olarak yeniden adlandırılmasını

• sıkıştırılmasını

• belirli süreden sonra silinmesini

sağlayan standart araçtır.

📦 Pardus’ta varsayılan olarak kurulu gelir.

---

2️⃣ /etc/logrotate.d/ Dizininin Rolü

/etc/logrotate.conf      → Ana yapılandırma
/etc/logrotate.d/        → Servis bazlı kurallar

🔹 /etc/logrotate.conf
Genel ayarları içerir.

🔹 /etc/logrotate.d/
Her servis için ayrı dosyalar bulunur:

Dosya	Açıklama
rsyslog	Sistem logları
apache2	Web sunucu logları
samba	Samba paylaşımları
mysql	Veritabanı logları
apt	Paket yöneticisi logları
cups-daemon	Yazıcı logları

📌 En iyi uygulama:

Her servis için ayrı logrotate dosyası

---

3️⃣ Logrotate Ne Zaman Çalışır?

Pardus’ta logrotate cron ile çalışır:

/etc/cron.daily/logrotate

⏱️ Varsayılan:

• Günde 1 kez

• Sessiz ve otomatik

İstersen manuel çalıştırabilirsin:

sudo logrotate -f /etc/logrotate.conf

---

4️⃣ Temel Logrotate Direktifleri (Altın Liste)

Direktif	Açıklama
daily	Günlük döndür
weekly	Haftalık
monthly	Aylık
rotate 7	7 eski dosya sakla
compress	.gz sıkıştır
delaycompress	1 gün sonra sıkıştır
missingok	Log yoksa hata verme
notifempty	Boşsa döndürme
create	Yeni log oluştur
copytruncate	Servisi durdurmadan döndür
postrotate	Döndürme sonrası komut
prerotate	Öncesi komut

---

5️⃣ Basit Bir Örnek (rsyslog)

/var/log/syslog {
    daily
    rotate 14
    compress
    delaycompress
    missingok
    notifempty
}

🔹 14 gün saklar
🔹 Günlük döndürür
🔹 Sıkıştırır
🔹 Log yoksa hata vermez

---

6️⃣ 🏫 ETAP 23 & Okul Senaryosu Örneği

🎓 Öğrenci Tahtaları – Daha Kısa Log Saklama

/var/log/syslog {
    daily
    rotate 3
    compress
    missingok
    notifempty
}

✔ Disk dolmaz
✔ Gereksiz geçmiş tutulmaz

---

👨‍🏫 Öğretmen Tahtaları – Daha Uzun Kayıt

/var/log/syslog {
    daily
    rotate 14
    compress
    create 640 root adm
}

✔ Sorun analizine uygun
✔ Yetki kontrollü

---

7️⃣ Samba AD Logrotate (ÇOK ÖNEMLİ)

Samba logları hızla büyür:

📁 /var/log/samba/

Örnek TSOMTAL Samba Logrotate Dosyası

/var/log/samba/*.log {
    daily
    rotate 7
    compress
    missingok
    notifempty
    postrotate
        systemctl reload smbd nmbd winbind
    endscript
}

📌 postrotate şarttır, aksi halde Samba eski dosyayı kullanmaya devam eder.

---

8️⃣ LiderAhenk / Ahenk İstemci Logları

/var/log/ahenk/*.log {
    weekly
    rotate 4
    compress
    missingok
}

✔ 1 ay geçmiş tutulur
✔ Merkezi yönetimde yeterli

---

9️⃣ Logrotate Test & Hata Ayıklama

🔍 Test Modu (ÖNERİLEN)

sudo logrotate -d /etc/logrotate.conf

👉 Hiçbir şey silmez, sadece simülasyon yapar.

⚠️ Zorla Çalıştırma

sudo logrotate -f /etc/logrotate.conf

---

🔐 Güvenlik & Performans İpuçları

✅ Logları gereğinden uzun tutma
✅ Öğrenci cihazlarında rotate sayısını düşük tut
✅ Sunucularda compress + rotate yüksek olsun
✅ Büyük servislerde copytruncate yerine postrotate + reload kullan
✅ Disk dolmasını bekleme, önceden önlem al

---

🧩 TSOMTAL İçin Önerilen Yapı

/etc/logrotate.d/
├── syslog-student
├── syslog-teacher
├── samba-ad
├── ahenk
├── apache2
├── mysql

🎯 Okul–kurum log disiplini = sistem sağlığı

---

📌 Sonuç

/etc/logrotate.d/:

• Sessiz çalışır

• Ama diskin dolmamasını sağlar

• Sistem yöneticisinin en güçlü yardımcısıdır

🧠 “Log yönetimi yoksa, sorun tespiti de yoktur.”

---

1) Öğrenci–öğretmen otomatik ayıran script (logrotate profili seçtirir)

Amaç: Cihaz Samba AD’de hangi gruptaysa ona göre:

• /etc/logrotate.d/syslog-student veya

• /etc/logrotate.d/syslog-teacher
  dosyasını aktif etsin.

A) Logrotate kural dosyalarını oluştur

Öğrenci profili

sudo tee /etc/logrotate.d/syslog-student >/dev/null <<'EOF'
/var/log/syslog /var/log/auth.log /var/log/kern.log {
    daily
    rotate 3
    compress
    delaycompress
    missingok
    notifempty
    create 640 root adm
    postrotate
        systemctl reload rsyslog >/dev/null 2>&1 || true
    endscript
}
EOF

Öğretmen profili

sudo tee /etc/logrotate.d/syslog-teacher >/dev/null <<'EOF'
/var/log/syslog /var/log/auth.log /var/log/kern.log {
    daily
    rotate 14
    compress
    delaycompress
    missingok
    notifempty
    create 640 root adm
    postrotate
        systemctl reload rsyslog >/dev/null 2>&1 || true
    endscript
}
EOF

B) Seçici script

sudo tee /usr/local/sbin/tsomtal-logrotate-profile >/dev/null <<'EOF'
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail

# AD tarafındaki grup adlarını kendi yapınıza göre güncelleyin:
TEACHER_GROUP="ogretmenler"
STUDENT_GROUP="ogrenciler"

ACTIVE_LINK="/etc/logrotate.d/tsomtal-syslog"
TEACHER_FILE="/etc/logrotate.d/syslog-teacher"
STUDENT_FILE="/etc/logrotate.d/syslog-student"

log() { echo "[tsomtal-logrotate] $*"; }

# 1) Öncelik: cihaz hesabı (hostname$) grup üyeliği (Samba AD + winbind ile)
HOSTACC="$(hostname -s)\$"

is_in_group() {
  local group="$1"
  # wbinfo -r kullanıcı/hesap için grup SID’lerini döndürür; isimlere çeviririz
  wbinfo -r "$HOSTACC" 2>/dev/null | while read -r sid; do wbinfo --sid-to-name "$sid" 2>/dev/null; done \
    | awk -F' ' '{print tolower($1)}' | grep -qx "$(echo "$group" | tr '[:upper:]' '[:lower:]')"
}

chosen=""

# Cihaz öğretmen grubundaysa öğretmen profili (öncelik)
if is_in_group "$TEACHER_GROUP"; then
  chosen="$TEACHER_FILE"
elif is_in_group "$STUDENT_GROUP"; then
  chosen="$STUDENT_FILE"
fi

# 2) Winbind yoksa / başarısızsa fallback: yerel grup/etiket dosyası
# İsterseniz LiderAhenk ile /etc/tsomtal-role dosyası dağıtın (teacher|student)
if [[ -z "$chosen" && -f /etc/tsomtal-role ]]; then
  role="$(tr -d ' \t\r\n' </etc/tsomtal-role | tr '[:upper:]' '[:lower:]')"
  [[ "$role" == "teacher" ]] && chosen="$TEACHER_FILE"
  [[ "$role" == "student" ]] && chosen="$STUDENT_FILE"
fi

# 3) Hâlâ seçilemediyse güvenli varsayılan: öğrenci
if [[ -z "$chosen" ]]; then
  chosen="$STUDENT_FILE"
fi

# Symlink’i güncelle
ln -sf "$chosen" "$ACTIVE_LINK"
log "Aktif profil: $(readlink -f "$ACTIVE_LINK")"
EOF

sudo chmod +x /usr/local/sbin/tsomtal-logrotate-profile

C) Günde 1 kez otomatik çalıştır (systemd timer)

sudo tee /etc/systemd/system/tsomtal-logrotate-profile.service >/dev/null <<'EOF'
[Unit]
Description=TSOMTAL Logrotate profil seçimi (öğrenci/öğretmen)

[Service]
Type=oneshot
ExecStart=/usr/local/sbin/tsomtal-logrotate-profile
EOF

sudo tee /etc/systemd/system/tsomtal-logrotate-profile.timer >/dev/null <<'EOF'
[Unit]
Description=TSOMTAL Logrotate profil seçimi günlük

[Timer]
OnCalendar=*-*-* 03:10:00
Persistent=true

[Install]
WantedBy=timers.target
EOF

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now tsomtal-logrotate-profile.timer
sudo /usr/local/sbin/tsomtal-logrotate-profile

Not: wbinfo komutlarının çalışması için ETAP istemcide domain join + winbind düzgün olmalı. Yoksa script otomatik “öğrenci”ye düşer (güvenli varsayılan).

---

2) Grafana + log izleme mimarisi (okul ağına uygun)

Önerilen (kolay + sağlam) mimari: Loki + Promtail + Grafana

• Promtail (istemcilerde/ETAP 23): /var/log/* okuyup Loki’ye gönderir

• Loki (sunucuda): log depolar & sorgular

• Grafana (sunucuda): dashboard + arama + alarm

Topoloji (TSOMTAL örneği)

• leader/dc ya da ayrı VM:

  • Grafana (3000/tcp)

  • Loki (3100/tcp)

• ETAP 23’ler:

  • Promtail agent

ETAP 23’te “etiketleme” (teacher/student + OU/Lab)

Promtail’a label basarsın:

• role=teacher|student

• lab=lab1|lab2|ogretmenler_odasi

• host=<hostname>

Böylece Grafana’da:

• “Sadece Öğretmen Tahtaları auth.log”

• “Lab-1’de son 1 saatte network error”
  gibi filtreler çok kolay olur.

Dashboard fikri (hazır panolar)

• Login / auth başarısız deneme sayısı (auth.log)

• Samba erişim hataları (var/log/samba)

• Kernel / touch error (kern.log)

• Ahenk agent hataları (/var/log/ahenk)

İstersen bir sonraki mesajda ben sana:

• Loki + Grafana docker-compose (Pardus Server’a uygun)

• Promtail config (role/lab label’lı)

• 3 adet hazır dashboard sorgusu (LogQL)
  paket halinde yazayım.

---

3) Windows Event Log ↔ Linux Log eşleştirme rehberi (pratik tablo)

Aşağıdaki eşleştirme, özellikle AD / giriş-çıkış / güvenlik / paylaşım odaklıdır.

A) Kimlik doğrulama / giriş olayları

Windows Event Log (Security)	Anlam	Linux karşılığı
4624	Başarılı oturum açma	/var/log/auth.log “Accepted password/Accepted publickey”
4625	Başarısız oturum açma	auth.log “Failed password”
4634	Oturum kapatma	auth.log “session closed” (pam/systemd)
4648	Farklı kimlik bilgisiyle oturum	sudo kayıtları (auth.log) / Kerberos bilet işlemleri
4720	Kullanıcı oluşturma	Samba AD DC’de: /var/log/samba/log.samba + samba-tool audit (ayarlarsan)
4726	Kullanıcı silme	Samba log + audit
4728/4729	Gruba üye ekleme/çıkarma	Samba log + audit

B) Paylaşım / dosya erişimi

Windows	Anlam	Linux
5140	Paylaşıma erişildi	Samba: /var/log/samba/* + full_audit VFS modülü
5145	Paylaşımda dosya erişim denetimi	Samba full_audit ile dosya bazlı kayıt

Windows’taki 5140/5145 seviyesinde ayrıntı için Samba’da vfs_full_audit önerilir.

C) Sistem / servis / kernel

Windows	Anlam	Linux
System log (Service Control Manager)	Servis başladı/durdu	journalctl -u servis
Kernel-Power 41	Ani kapanma	journalctl -b -1 + last -x + syslog
Driver/Device hataları	Sürücü sorunları	dmesg, kern.log, journalctl -k

D) En iyi pratik: “tek ekranda” izleme

• Windows tarafını WEF (Windows Event Forwarding) ile topla

• Linux tarafını Promtail ile Loki’ye gönder

• Grafana’da iki veri kaynağını birleştir (istersen Windows için de Loki/Promtail benzeri ajan yaklaşımı kurulur)