Pardus 23 / Debian Tabanlı Sistemlerde VLAN Yapılandırma

---

1. VLAN Nedir? Okul Ağında Neden Kullanılır?

VLAN (Virtual Local Area Network), aynı fiziksel switch üzerinde sanal olarak ayrılmış mantıksal ağlardır.

Okullarda VLAN kullanımı şu avantajları sağlar:

• Öğretmen – öğrenci – yönetim – Etap tahtalar ağlarını birbirinden izole eder

• Yayın trafiğini azaltarak hızı artırır

• Güvenliği artırır

• AD Domain Controller, Gateway, DNS, DHCP gibi servislerin kontrollü VLAN’larda çalışmasını sağlar

---

2. Örnek Okul VLAN Topolojisi (TSOMTAL Modeli)

Varsayım örneği:

VLAN	Adı	IP Bloğu	Kullanım
VLAN 10	Yönetim	10.10.10.0/24	Müdür, Müdür Yrd., Sunucular
VLAN 20	Öğretmen	10.10.20.0/24	Öğretmen bilgisayarları
VLAN 30	Öğrenci	10.10.30.0/24	Öğrenci bilgisayarları
VLAN 40	Etap Smartboard	10.10.40.0/24	ETAP 23 akıllı tahtalar
VLAN 99	Trunk/Management	10.10.99.0/24	Switch yönetimi

---

3. Pardus Tarafında VLAN Desteğinin Açılması

Pardus/VLAN için gerekli paket:

sudo apt install vlan
sudo modprobe 8021q

Kalıcı yapmak için:

echo "8021q" | sudo tee -a /etc/modules

---

4. Pardus’ta VLAN Arayüzü Oluşturma (/etc/network/interfaces yöntemi)

✔ Örnek: ens33 fiziksel arayüzü üzerinde VLAN 20 oluşturma

/etc/network/interfaces dosyası:

auto lo
iface lo inet loopback
auto ens33
iface ens33 inet manual
# VLAN 20 (Öğretmen VLAN’ı)
auto ens33.20
iface ens33.20 inet static
    address 10.10.20.50
    netmask 255.255.255.0
    gateway 10.10.20.1
    vlan-raw-device ens33

Değişiklik sonrası:

sudo systemctl restart networking

---

5. VLAN Arayüzünün Aktif Olduğunu Doğrulamak

ip link show

Beklenen çıktı:

4: ens33.20@ens33: <BROADCAST,MULTICAST,UP> ...

---

6. Birden Fazla VLAN Oluşturmak

# VLAN 10 - Yönetim
auto ens33.10
iface ens33.10 inet static
    address 10.10.10.50
    netmask 255.255.255.0
    gateway 10.10.10.1
    vlan-raw-device ens33
# VLAN 40 - Etap Tahtalar
auto ens33.40
iface ens33.40 inet static
    address 10.10.40.50
    netmask 255.255.255.0
    vlan-raw-device ens33

Not: Aynı arayüzde iki farklı gateway OLMAZ.

Sunucularda genelde yalnızca bir VLAN gateway’li, diğerleri gateway’siz tanımlanır.

---

7. VLAN + Trunk Port Mantığı (Switch Tarafı)

Switch tarafında:

• Pardus sunucu/istemci genelde trunk porta bağlanır

• ETAP tahtalar → access port, VLAN 40

• Öğrenci bilgisayarları → access port, VLAN 30

• Öğretmen bilgisayarları → access port, VLAN 20

✔ Huawei / Cisco için örnek trunk yapılandırma:

interface GigabitEthernet0/0/1
 description Pardus-Server
 port link-type trunk
 port trunk allow-pass vlan 10 20 30 40 99

---

8. NetworkManager ile VLAN Oluşturma (GUI Pardus)

GUI üzerinden VLAN isteyenler için:

Ayarlar → Ağ → + → VLAN

Açılan ekranda:

• Arayüz: ens33

• VLAN ID: 20

• IP Ayarı: Manuel

• Adres: 10.10.20.50

• Gateway: 10.10.20.1

Kaydet → Bağlan

---

9. Samba AD – DNS – Gateway Yapılarında VLAN Yönetimi

🔹 AD / DNS (Pardus Server) VLAN’da olmalı mı?

Evet. Önerilen:

• Yönetim VLAN 10 içinde bir DC

• VLAN yönlendirmeyi Gateway yapar

• DNS → tüm VLAN'lar bu DC’yi görür

Örnek DNS dağıtımı:

VLAN	DNS Sunucusu
10	10.10.10.10 (DC)
20	10.10.10.10
30	10.10.10.10
40	10.10.10.10

🔹 DHCP

DHCP Gateway/Switch/Core’da olmalıdır.

🔹 Tahtalar (VLAN 40)

Etap tahtalar genelde:

• Kendi güvenlik izolasyonu için ayrı VLAN

• İnternet + DC + NFS/Samba erişimi olur

• Öğrenciler VLAN 40’a erişemez

---

10. VLAN Arızası Nasıl Teşhis Edilir?

✔ Tag geliyor mu?

sudo tcpdump -i ens33 -e vlan

Çıktıda:

802.1q vlan #20

görülüyorsa doğru.

✔ VLAN trunk mı?

Switch portunda:

show interface gig0/0/1
show vlan

✔ Gateway doğru mu?

ip route

---

11. Örnek Okul İçin Özel VLAN Şeması (TSOMTAL versiyonu)

Aşağıdaki gibi bir topoloji önerilir:

                ┌──────────────┐
                │  Gateway     │  (VLAN Routing)
                │  10.10.10.1  │
                └──────┬───────┘
                       │ Trunk
              ┌────────┴──────────┐
              │   Çekirdek Switch │
              └────────┬──────────┘
       ┌───────────────┼───────────────────┐
       │               │                   │
  Access 20        Access 30           Access 40
 Öğretmen PC     Öğrenci PC       Etap Tahtalar

---

12. Pardus Sunucu İçin Tam VLAN Konfigürasyon Şablonu

Hazır altyapınıza göre düzenleyip kullanabilirsiniz:

auto lo
iface lo inet loopback
# Fiziksel arayüz
auto ens33
iface ens33 inet manual
# VLAN 10 - Yönetim
auto ens33.10
iface ens33.10 inet static
    address 10.10.10.10
    netmask 255.255.255.0
    vlan-raw-device ens33
# VLAN 20 - Öğretmen
auto ens33.20
iface ens33.20 inet static
    address 10.10.20.10
    netmask 255.255.255.0
    vlan-raw-device ens33
# VLAN 40 - Akıllı Tahta
auto ens33.40
iface ens33.40 inet static
    address 10.10.40.10
    netmask 255.255.255.0
    vlan-raw-device ens33

---

SONUÇ

Bu makale ile:

✔ Pardus üzerinde VLAN yapısını kurmayı

✔ Okul VLAN topolojisini planlamayı

✔ Switch – Gateway – AD ile entegrasyonu

✔ VLAN troubleshooting adımlarını

tam ve profesyonel bir şekilde öğrenmiş oldunuz.