Okullar için Pardus'ta İnternet Kotası Çözümü:Yerel Güncelleme Sunucusu Kurulumu

Eğitim kurumlarında, bilgisayar laboratuvarlarında ve akıllı tahtalarda onlarca, hatta yüzlerce Pardus istemci (Pardus 23.x EDU vb.) bulunabilmektedir. Bu istemcilerin her birinin güncellemeleri doğrudan internetten çekmesi, okulun internet kotasını hızla tüketir ve ağda yoğunluğa neden olur.

Bu makalede, bir Pardus sunucusu (örneğin LiderAhenk MYS'nin kurulu olduğu sunucu) üzerine apt-cacher-ng paketini kurarak yerel bir güncelleme önbellek (cache) sunucusu oluşturmayı ele alacağız.

Apt-Cacher-NG , Pardus gibi Debian tabanlı dağıtımlar için bir önbellek proxy sunucusudur (veya apt proxy). İndirilen paketleri sunucunuzda yerel olarak önbelleğe almak için kullanılır. Debian ve diğer Linux dağıtımlarının yerel bir önbelleğini oluşturur. Herhangi bir paketi yüklemek için apt komutunu kullandığınızda, paket resmi depolardan çekilir ve APT önbellek sunucusu bu paketi sistemde önbelleğe alır. Aynı paketi tekrar yüklediğinizde, yerel önbellek sunucusundan indirilir. Bu size önemli ölçüde zaman ve internet bant genişliği tasarrufu sağlar.

Diyelim ki, birkaç bilgisayarın bağlı olduğu küçük bir ağınız var ve her sisteme yazılım paketlerini manuel olarak yüklemek ve güncellemek istiyorsunuz. Bu durumda, bu zor ve zaman alıcı bir iş olacaktır.

Bu nedenle, herhangi bir sistemde apt-cacher-ng yapılandırmak harika bir fikir olacaktır, çünkü internetten indirilen tüm paketleri apt-cache sunucusunda önbelleğe alır ve Debian ve Ubuntu makinelerinin geri kalanı bunları bir apt-cache sunucusundan alır, bu da değerli zamanımızdan ve internet bant genişliğimizden tasarruf etmemizi sağlar.

Burada Pardus Server 23.4 üzerinde bir önbellek sunucusu kuracağım . Okulumuzda 50'dan fazla Pardus 23.4 Gnome Masaüstü istemcisi kullanıyoruz.

Ancak, Pardus 23.4 Server çalıştıran tek bir önbellek sunucusu kullanıyoruz ve şimdiye kadar paketlerde herhangi bir çakışma olmadı.

Amaç Nedir?

Amaç, ağdaki tüm Pardus istemcilerin güncelleme paketlerini internetten ayrı ayrı indirmesini engellemektir.

Çalışma Prensibi:

Bir istemci bilgisayar bir güncelleme paketi (örn: firefox_1.0.deb) ister.
İstek, önce bizim yerel apt-cacher-ng sunucumuza gelir.
Sunucu, bu paketin kendi önbelleğinde olup olmadığını kontrol eder.
- Eğer paket önbellekte varsa: İnternet hiç kullanılmaz. Paket, istemciye doğrudan yerel ağ (LAN) üzerinden yüksek hızla sunulur.
- Eğer paket önbellekte yoksa: Sunucu, bu paketi sadece bir kereliğine internetteki Pardus depolarından indirir, kendi önbelleğine kaydeder ve ardından istemciye sunar.
Ağdaki diğer 99 bilgisayar da aynı firefox_1.0.deb paketini istediğinde, paket artık sunucunun önbelleğinde olduğu için internet kotası kullanılmaz.

Bu yöntemle internet kotasından %90'ın üzerinde tasarruf sağlamak mümkündür.

Gereksinimler

Ağda sürekli çalışır durumda bir Pardus 23 Sunucu (Bu sunucu, LiderAhenk MYS sunucunuz olabilir).
Sunucunun yerel ağda sabit (statik) bir IP adresine sahip olması. (Burada sunucu IP'sinin 192.168.1.10 olduğunu varsayacağız. Siz kendi sunucu IP'nizi kullanmalısınız.)
Güncelleme alacak Pardus 23.x EDU (veya benzeri) istemci bilgisayarlar.

1. Adım: Sunucuya 'apt-cacher-ng' Kurulumu

Tüm kurulumu LiderAhenk'in kurulu olduğu ana Pardus 23 sunucunuz üzerinde yapacağız.

Paket Listelerini Güncelleyin: Sunucunuzda bir terminal açın ve paket listelerini güncelleyin.
sudo apt update
apt-cacher-ng Kurulumu: Önbellekleme servisini kurun.
sudo apt install apt-cacher-ng
Servisi Başlatma ve Etkinleştirme: Servisin her zaman çalışır durumda olmasını garantileyelim.
sudo systemctl start apt-cacher-ng
sudo systemctl enable apt-cacher-ng
Güvenlik Duvarı (Firewall) Ayarı: apt-cacher-ng servisi varsayılan olarak TCP 3142 portunu dinler. İstemci bilgisayarların bu porta erişebilmesi için güvenlik duvarından izin vermemiz gerekiyor.
Eğer sunucunuzda ufw (Uncomplicated Firewall) kullanıyorsanız:
sudo ufw allow 3142/tcp
sudo ufw reload
Eğer farklı bir güvenlik duvarı çözümü kullanıyorsanız, 3142 numaralı TCP portuna gelen isteklere izin vermelisiniz.

Bu adımdan sonra sunucunuz http://192.168.1.10:3142 adresi üzerinden istemci isteklerini kabul etmeye hazırdır.

2. Adım: İstemci Bilgisayarları Sunucuya Yönlendirme

Şimdi öğrenci ve öğretmen bilgisayarlarına, güncellemeleri internetten değil, bizim yeni sunucumuzdan almalarını söylemeliyiz.

Bunu yapmanın iki yolu vardır:

A) Manuel Yöntem (Test için)

Herhangi bir istemci bilgisayarda (Pardus 23.4 EDU) bu yöntemi deneyerek sistemin çalışıp çalışmadığını test edebilirsiniz.

İstemci makinede terminali açın ve apt için yeni bir yapılandırma dosyası oluşturun:
sudo nano /etc/apt/apt.conf.d/01-proxy.conf
Dosyanın içine aşağıdaki satırları ekleyin. (192.168.1.10 yerine kendi sunucunuzun IP adresini yazmayı unutmayın):
Acquire::http::Proxy "http://192.168.1.10:3142"; Acquire::https::Proxy "http://192.168.1.10:3142";
Dosyayı kaydedip (CTRL+O, Enter) çıkın (CTRL+X).

Bu bilgisayar artık sudo apt update veya "Paket Güncelleyici" komutlarını çalıştırdığında, tüm istekleri sizin sunucunuz üzerinden yapacaktır.

B) LiderAhenk MYS ile Merkezi Dağıtım (Önerilen Yöntem)

Eğer LiderAhenk MYS kullanıyorsanız, bu ayarı tüm istemcilere tek tek elle girmek yerine, LiderAhenk üzerinden politika olarak basabilirsiniz. Bu, MYS kullanmanın en büyük avantajıdır.

LiderAhenk MYS web arayüzüne (genellikle https://liderahenk-sunucu-ip) giriş yapın.
Politikalar bölümüne gidin.
Güncelleme ayarını uygulamak istediğiniz istemci grubuna (örn: "Ogrenciler" veya "Tum-Bilgisayarlar") yeni bir politika ekleyin.
Politika tipi olarak "Dosya Dağıtma" veya "Dosya Oluşturma/Yapılandırma" benzeri bir seçeneği kullanın.
Politika ayarlarını aşağıdaki gibi yapılandırın:
- Hedef Yol: /etc/apt/apt.conf.d/01-proxy.conf
- Dosya İçeriği:
  Acquire::http::Proxy "http://192.168.1.10:3142"; Acquire::https::Proxy "http://192.168.1.10:3142";
- Dosya Sahibi: root
- Dosya Grubu: root
- Dosya İzinleri: 644 (okuma/yazma izni rw-r--r--)
Politikayı kaydedip yayınlayın. LiderAhenk ajanına sahip tüm istemciler, bir sonraki yoklamada (veya yeniden başlatmada) bu yapılandırma dosyasını otomatik olarak alacak ve güncelleme trafiği sunucunuza yönlenecektir.

4. Adım: Sistemin Çalıştığını Kontrol Etme (Raporlama)

Kurulumun başarılı olup olmadığını ve ne kadar kota tasarrufu yaptığınızı görmek çok basittir.

Sunucunuzun web tarayıcısından (veya ağdaki herhangi bir bilgisayardan) aşağıdaki adrese gidin: http://<SUNUCU_IP_ADRESINIZ>:3142/acng-report.html (Örnek: http://192.168.1.10:3142/acng-report.html)
Karşınıza "Apt-Cacher NG maintenance page" başlıklı bir rapor sayfası çıkacaktır.

Bu sayfada "Transfer statistics" (Transfer İstatistikleri) bölümüne bakın:

Data fetched: Sunucunuzun internetten (Pardus depolarından) indirdiği toplam veri miktarı.
Data served: Sunucunuzun istemci bilgisayarlara (yerel ağdan) dağıttığı toplam veri miktarı.

Başarı Kriteri: Eğer Data served rakamı, Data fetched rakamından büyükse, sisteminiz çalışıyor ve önbellekleme yapıyor demektir. Aradaki fark, sizin internet kotasından yaptığınız net tasarruftur.

Daha detaylı "İsabet/Iska" (Hits/Misses) oranlarını görmek için "Log analysis" bölümündeki "Count data" bağlantısına tıklayarak raporu tazeleyebilirsiniz.

✅ Sonuç

Bu yapılandırma ile okullardaki Pardus yüklü bilgisayarların güncelleme yükü merkezi bir sunucuya toplanmış olur. 50 MB'lık bir güncelleme paketi, 100 bilgisayar için 5000 MB (5 GB) internet kotası harcamak yerine, sadece bir kez 50 MB olarak sunucunuza indirilir ve kalan 99 bilgisayara yerel ağdan dağıtılır. Bu da internet kotasından muazzam bir tasarruf sağlar ve güncelleme sürelerini büyük ölçüde kısaltır.

Bu Blogda Ara

Bilişim Teknolojileri